Yedioth Ahronoth’a göre, Brezilya ve Sırbistan’daki seçimler, İsrail açısından iki kritik dış politika başarısızlığına yol açtı. Brezilya’da Bolsonaro’nun kaybı, Kudüs’teki büyükelçilik planlarını engellerken; Sırbistan’da Vucic’in mağlubiyeti, silah sevkiyatları ve İHA işbirliğini belirsizlik içinde bıraktı.
Yedioth Ahronoth gazetesinin bildirdiğine göre, Brezilya’daki seçim sonuçları, her iki ülke arasındaki diplomatik krizi sona erdirme ve “büyükelçiliği Kudüs’e taşıma” hedeflerini suya düşürdü.
“BREZİLYA’DA FIRSAT KAÇIRILDI”
Sırbistan’daki siyasi dalgalanmalar ise önemli silah sevkiyatlarını ve insansız hava aracı ortaklığını belirsiz bir duruma sokarken, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun dış politikada kişisel ittifaklara dayalı yaklaşımının risklerini ortaya koydu.
Brezilya’da Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Senatör Flavio Bolsonaro’yu yenerek bir dönem daha başkanlık koltuğuna oturdu.
Sırbistan’da ise eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, yaklaşık iki yıldır süregelen hükümet karşıtı protestoların sonucunda öğrenci liderliğindeki bir harekete karşı parlamento seçimlerindeki yenilgisini kabul etti.
Gazeteye göre, Brezilya’daki durum, diplomatik ilişkilerin düzeltilmesi adına kaçırılmış bir fırsatı simgeliyor. Sırbistan’daki gelişmeler ise silah tedariki, savunma teknolojisi ve askeri işbirliği temelinde stratejik ortaklığı ciddi belirsizliklerle karşılaştırıyor.
“BOLSONARO’NUN YENİLGİSİYLE KUDÜS PLANI SUYA DÜŞTÜ”
İsrail ile Brezilya arasındaki ilişkiler şu anda tarihi bir dip seviyesinde bulunuyor.
İsrail, Gazze’ye yönelik saldırıları Holokost’a benzeten açıklamaları nedeniyle Devlet Başkanı Silva’yı “istenmeyen kişi” ilan etmişti.
Bu kriz nedeniyle iki ülkenin de başkentlerde görev yapan büyükelçileri mevcut değil.
Bu gergin ortamda seçimlere katılan Flavio Bolsonaro ise Lula yönetiminin politikalarını geri çevirme, askeri ve diplomatik işbirliğini derinleştirme ve Brezilya Büyükelçiliği’ni Tel Aviv’den Kudüs’e taşıma vaadinde bulunmuştu.
Bolsonaro ayrıca diplomatik temsil düzeyini yeniden sağlama niyetini belirterek göreve geldiği ilk gün yeni bir İsrail büyükelçisinin güven mektubunu kabul etmeyi taahhüt etmişti.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da Brezilya’daki yönetim değişikliği ihtimalini desteklemiş, ilk tur sonrasında Bolsonaro’yu kutlayarak ikinci tur için başarı dileklerini iletmişti.
Ancak Netanyahu’nun Bolsonaro’ya verdiği bu açık destek, zaten mesafeli olduğu Lula ile olan ilişkisini daha da zorlaştırdı.
Netanyahu’nun Lula’yı seçim zaferinden ötürü tebrik etmek amacıyla telefonla araması beklenmiyor.???????
Habere göre Flavio Bolsonaro’nun sandıktan yenilgisi tüm bu vaatlerin geçersiz hale gelmesi anlamına geliyor.
Bu mağlubiyet, büyükelçilerin başkentlere dönüşünü engellerken savunma alanında daha yakın işbirliği ve büyükelçiliğin Kudüs’e taşınması olasılığını tamamen ortadan kaldırıyor. Bu durum İsrail’i Netanyahu ile ilişkileri soğuk olan Lula yönetimi altında yeni bir döneme sokuyor.
SIRBISTAN İLE İSRAİL İLİŞKİLERİ ASKERİ ORTAKLIĞA DÖNÜŞMÜŞTÜ
Gazeteye göre Sırbistan’daki seçim sonuçları ise İsrail açısından daha ağır sonuçlar doğurabilir. Zira Tel Aviv ile Belgrad arasındaki bağlar halihazırda stratejik bir askeri ortaklığa dönüşmüş durumda.
Aleksandar Vucic döneminde Sırbistan, İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik saldırıları sırasında kritik bir tedarikçi rolü üstlendi.
Pek çok ülke savaş suçları gerekçesiyle İsrail’e silah ihracatında kısıtlamalar veya ambargolar uygularken Sırbistan yönetimi askeri teçhizat ve mühimmat sevkiyatına devam etti. Hatta Gazze’ye yapılan saldırılar sırasında yaşanan rekor artışla geniş çaplı bir hava köprüsü oluşturuldu. Bu şekilde İsrail ordusunun Gazze’yi bombalarken kullandığı cephane stokları takviye edildi.
İki ülke arasındaki bu askeri lojistik hattı Eylül 2026’da ortak üretime dönüştü. Sırbistan’da İsrailli savunma şirketi Elbit Systems ile işbirliği içerisinde İsrail menşeli insansız hava araçlarının montajının yapılacağı bir fabrikanın açılışı gerçekleştirildi.
ASKERİ İŞBİRLİĞİNİN DEVAM EDIP ETMEYECEĞİ BELIRSIZ
Ancak Vucic’in seçimleri kaybetmesi yeni Sırpların bu askeri işbirliğini sürdürüp sürdüremeyeceği konusunda ciddi şüpheler ortaya çıkardı.
Sırbistan’daki iktidar değişiminin diğer boyutu Avrupa Birliği ile yakınlaşma olasılığıdır.
Avrupa Birliği faktörü
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’ın öğrenci hareketinin seçim zaferini memnuniyetle karşılaması ve birlik olarak Sırbistan’ın katılım sürecini desteklemeye hazır olduklarını belirtmeleri bu sürecin ilk göstergesi oldu.
Buna göre Belgrad’ın Avrupa kurumlarıyla entegrasyon çabası, yeni yönetimin İsrail-Filistin meselesinde Avrupa Birliği’nin benimsemiş olduğu resmi çizgiye uyum sağlama baskısıyla karşılaşmasına neden olabilir; bu da Tel Aviv ile yürütülen askeri ortaklığın askıya alınmasına yol açabilir.
NETANYAHU’NUN DIŞ POLITIKA ZAFIYETI
Gazeteye göre her iki ülkedeki seçim sonuçları Netanyahu’nun İsrail’in uluslararası ilişkilerini inşa etme biçimindeki zayıflığını gözler önüne seriyor.
Bunun yanında sorun yalnızca Brezilya ve Sırbistan ile sınırlı kalmıyor. Stratejik çıkarlar aynı kalsa bile hükümet değişiklikleri ABD ve Avrupa ülkeleriyle olan ilişkilerde doğrudan etkiler yaratabiliyor; bu durum da benzer riskleri beraberinde getiriyor.
